Muhâkemât Dersleri — Sayfa 465

İşte, atomların hareketiyle eşyanın vücut bulmasını izaha çalışmak, bu türden bir aldanıştır. Evet, ortada atomların hareketi vardır. Fakat bu hareket, tesadüfî ve rastgele olmayıp, bir komutanın emriyle askerlerin harekete geçmesi tarzında tam bir nizam ve intizamla gerçekleşmektedir.

Evet, şu kadar çirkin bir şeyi vicdan ve akıl muhâl görüyor. Kalp dahi kabul etmez. İllâ ki müşâgabe ile safsata edip her bir zerreye hükemanın akıllarını ve hükkâmın siyasetlerini verip, tâ her bir zerre ehavâtıyla ittifak ve intizam meselesinde müşavere ve muhabere etsinler.

Evet, bu surette bir mesleği insan değil, hayvan dahi kabul etmez. Fakat ne çare, mesleğin lâzım-ı beyyini meslektendir. Şu meslek ise, bu suretten başka bir şey ile tasvir edilmez.

Evet, bâtılın şe'ni şöyledir: Ne vakit tebeî bir nazar ile bakılırsa, sıhhatine bir ihtimal verilir. Fakat im'ân-ı nazar eyledikçe ihtimal-i sıhhat bertaraf olur.

Zerreler usta mı?

Şu kadar çirkin bir şeyi vicdan ve akıl imkânsız görüyor. Kalp dahi kabul etmez. Bunu kabul edebilmek için demagoji ile safsata edip her bir zerreye bilge kimselerin akıllarını ve hüküm sahibi kimselerin siyasetlerini vermek lazımdır. Ta ki her bir zerre kardeşleriyle ittifak ve intizam meselesinde birbirlerine danışsınlar ve iletişim kursunlar.

Bu, bir binayı meydana getiren tuğlaların kendi aralarında konuşup istişare ederek binayı yapmalarına benzer. Gerçekte hiçbir bina bu şekilde meydana gelmemiştir. O tuğlalar bir ustanın elinden çıkar ve her biri münasip yere yerleştirilir.

Bu surette bir mesleği, insan değil hayvan dahi kabul etmez. Fakat ne çare, mesleğin gayet açık olan lâzımı meslektendir. Şu meslek ise, bu suretten başka bir şey ile tasvir edilmez.

Evet, bâtılın şe'ni şöyledir: Ne vakit tebeî bir nazar ile bakılırsa, sıhhatine bir ihtimal verilir. Fakat dikkatle bakınca, sıhhat ihtimali ortadan kalkar.

Mesleğin lazım-ı beyyini meslektendir

Lazım-ı beyyin(Lüzum-u beyyin):İnsan denilince ilim ve sanat kabiliyetinin akla gelmesi gibi, bir mesele hakkında hiçbir delil ve işarete ihtiyaç olmadan, o şeyle beraber düşünülmesi zaruri olan diğer şeye verilen isimdir.

İşte, biri çıkıp da "Ben tabiatı yaratıcı olarak görüyorum" derse, onun bu görüşü üstte nazara verilen "deli saçması" görüşleri de kabul etmesini gerektirir. "Ama ben