Muhâkemât Dersleri — Sayfa 466

bunları kastetmemiştim" demesi onu kurtarmaz. Çünkü£"Mesleğin lazım-ı beyyini meslektendir.">

Bediüzzamanın üstte£"Bu surette bir mesleği, insan değil hayvan dahi kabul etmez">demesi de bu kabildendir. Böyle diyerek bu görüşe sahip olanların idrak yönüyle hayvandan da aşağı olduğuna işaret etmiştir.

Eğer bir insan "Ben zerreleri ezeli olarak kabul ediyorum. Her şey onların hareketiyle olup bitmektedir" diyorsa her zerreye bir nevi ilahlık veriyor demektir. "Hayır, ben onlara ilah demiyorum" demesi onu kurtarmaz. Çünkü£"Mesleğin lazım-ı beyyini meslektendir.">

İşaret:

Madde dedikleri şey ise,

- suret-i mütegayyire,

- hem de hareket-i zâile-i hâdiseden tecerrüt etmez.

Demek hudûsu muhakkaktır.

Feyâ acaba! Sâni-i Vâcibu'l-vücûd'un lâzıme-i zaruriye-i beyyinesi olan ezeliyeti zihinlerine sığıştıramayan, nasıl oldu da, her bir cihetten ezeliyete münafi olan maddenin ezeliyetini zihinlerine sığıştırabilirler? Hakikaten cây-ı taaccüptür...

Evet, insan düşündükçe, cemî sıfât-ı kemâliye ile muttasıf olan Sâni'den istiğrap ve istinkâr ettikleri, şu hayret-efza masnuâtı tesadüf-ü amyâya ve hareket-i zerrata isnad ettikleri için, insanı insaniyetten pişman eder.

Maddenin özellikleri

Allah'ı inkâr mesleğinin aşmazlarından biri, maddenin nasıl vücuda geldiğini izah edememeleridir. Mesele eninde sonunda maddeyi ezeli kabul etmeye varmaktadır. Madde dedikleri şeyde ise şu iki özellik kaçınılmazdır:

1- Değişken şekillere müsaitlik.

2- Sonradan olan ve son bulan bir hareket.

Demek hudûsu/ sonradan yaratılması muhakkaktır.

Ne kadar da garip bir durum! Vâcibü'l-Vücûd olan Sâni'in olmazsa olmaz lazımı olan ezeliyeti zihinlerine sığıştıramayanlar, nasıl oldu da her bir cihetten ezeliyete aykırı olan maddenin ezeliyetini zihinlerine sığıştırabilirler? Bu, gerçekten hayret edilecek bir durumdur... İnsan düşündükçe, bütün kemal sıfatları ile muttasıf olan