Muhâkemât Dersleri — Sayfa 467

Sâni'den garipsedikleri ve inkâr ettikleri şu hayrete düşüren sanatları kör tesadüfe ve zerrelerin hareketine isnat ettikleri için, insanı insaniyetten pişman eder.

Ezeliye iman

Ateistlerin anlamakta en fazla zorlandıkları meselelerden biri, Allah'ın ezeli olmasıdır. Yani, O'nun evveli yoktur. O, yaratan ama yaratılmayandır. İşte bu hakikati aklen idrakte zorlanan nice inkâr ehli, maddenin ezeliyetini kabulle karşı karşıya kalır ve buna "İman eder!" Dolayısıyla insan iman etmekten kurtulamaz. Ya yüce yaratıcıya iman eder ya da onun yarattığı bazı şeyleri ezeli bir ilah olarak kabul eder.

Ehl-i imanın Allah'ı ezeli kabul etmesi ise, imanın bir gereğidir. İhlas Suresi bunun en veciz bir anlatımıdır:

1-"De ki: O, Allah'tır. Ehad'dir."

2-"Allah, Samed'dir."

Hiç bir şekilde başkasına muhtaç değildir. Başkaları ise, hem var olmasında hem de varlığının devamında her cihetle ve daima O'na muhtaçtır. Yemeye içmeye muhtaç olanlar Allah olamaz. Bir sineği kendinden savamayan putlar nasıl ilah olabilir?

3-"O, bir çocuk sahibi değildir, bir evlat da değildir."

Kendisi doğmamıştır, kimsenin çocuğu da değildir. Kendisine yokluk sebkat etmemiştir, yani ezelidir, dâimidir. Her varlık O'na dayanır, O'nunla izah edilir. Ama O'nun için böyle bir şey söz konusu olamaz, O daima vardır.

4-"Ve O'na denk hiç bir şey yoktur."

Var olan her şeyi O yaratmıştır. Bu sebeple yarattıklarının O'na denk olması mümkün değildir. Allah'ı mahlûkatına kıyas etmek, çok yanlıştır. Kendi ruhunun hakikatini tam bilemeyen insanın, Allah'ı zatıyla anlayabilmesi düşünülemez. Bize düşen, tam idrak edemeyeceğimizin idraki içinde afak ve enfüsü tefekkür edip isim ve sıfatlarıyla Onu tanımaya çalışmaktır.

Not:Allah'ın ezeliyetini idrakte insan zihni zorlanabilmektedir. Bunu aklın sınırlı olmasıyla açıklayabiliriz. Gündüz vakti her yeri aydınlatan ışığın güneşten geldiğini anlamakta çok da zorlanmayız. Ama "Acaba güneşin zatı nasıldır?" deyip Temmuz ayında öğle vakti çıplak gözle güneşe bakmaya kalksak gözümüze yazık ederiz. Benzeri bir durum Allah'ın zatı ile ilgili meselelerde aynen geçerlidir.

İşte bu sebeple Allah kendini Kur'anda anlatırken fiilleriyle ve eserleriyle anlatmakta, isim ve sıfatlarını nazara vermekte, zatını ise"O'na denk hiç bir şey yoktur"diyerek bildirmektedir.