Muhâkemât Dersleri — Sayfa 472

görülen ay ve yıldızlar"Allah, her semaya görevini vahyetti"medlûlünce, kendilerine verilen ilâhî emre itaat etmek ve boyun eğmek mecburiyetindedir. Hilkatleri, mahiyetleri, tabiatları aldıkları emre musahhariyetten ibarettir... Hepsi mahlûk, hepsi ilâhî iradeye tabidirler. "Yürü" derse yürürler. "Dön" derse dönerler. "Dur" derse dururlar. "Parla" derse parlarlar. "Sön" derse sönerler...

Kâinatta gördüğümüz bu itaat ve inkıyat; kevnî bir İslâm'ı, bir teslim oluşu simgeler. Her şey, mahiyeti içerisine yerleştirilmiş kanunlar doğrultusunda hareket ettiği için, bütün kâinat Müslümandır. Yani, Allah'ın iradesine teslim olmuştur.

Matbaa-i İlahiye

Tabiat, her biri bir kitap hükmünde olan ilahi sanat eserlerinin basıldığı bir matbaa gibidir. Türkçe yazılmış bütün kitaplar yirmi dokuz harfle basılır. Allah, kâinat kitabında elementler alfabesini kullanmaktadır. Şimdiki bilgimizle yüz küsur olan bu elementler, değişik terkipler halinde varlıklarda yer alır. Mesela biz "s" ve "u" harfleriyle "su" yazarız. Allah ise hidrojen ve oksijen harfleriyle su yazmaktadır.

Evet, tabiat, hilkat-i kâinatta cârî olan kavânîn-i itibariyesinin mecmû ve muhassalasından ibarettir.

İşte, kuvâ dedikleri şey, her biri şu şeriatın birer hükmüdür.

Ve kavânîn dedikleri şey, her biri şu şeriatın birer meselesidir.

Tabiattaki kanunlar ve kuvvetler

Tabiat, kâinatın hilkatinde yürürlükte olan itibari kanunların bütününden ve toplamından ibarettir.

"Yerçekimi kanunu", "suyun kaldırma kuvveti" gibi ifadeleri günlük hayatta da kullanırız. Bediüzzaman tabiatı tekvinî şeriatın eseri olarak görür. Ona göre

- Kuvvet dedikleri şey, her biri şu şeriatın birer hükmüdür.

- Kanunlar ise, her biri şu şeriatın birer meselesidir.

Nasıl ki insanların hayatlarını tanzim eden kanunlar vardır. Trafik kanununa baktığımızda pek çok hükümler ve meseleler görürüz. Âlemin nizamına baktığımızda da nice hükümler ve nice meseleler karşımıza çıkar. İşte tabiatta bulunan kuvvet ve kanunlar, bizlerin hayatını tanzim eden kurallar ve kanunlar misali, şu âlemin gidişatını ve işleyişini tanzim eden hükümler ve meselelerdir.