Muhâkemât Dersleri — Sayfa 481

Eğer desen: Delil-i ihtirâî, îtâ-yı vücuddur. Îtâ-yı vücud ise, idam-ı mevcudun refikidir. Hâlbuki adem-i sırftan vücudu ve vücud-u mahzdan adem-i sırfı aklımız tasavvur edemiyor.

Cevaben derim: Yahu! Sizin bu istis'âbınız ve şu meselenin tasavvurundaki istiğrabınız, bir kıyas-ı hâdi'in netice-i vahîmesidir. Zira icad ve ibdâ-yı ilâhîyi, abdin sanat ve kisbine kıyas edersiniz. Hâlbuki abdin elinden bir zerreyi imâte veyahut icad etmek gelmez. Belki yalnız umûr-u itibariye ve terkibiyede bir sanat ve kisbi vardır. Evet, bu kıyas aldatıcıdır; insan kendini ondan kurtaramıyor.

Kütlenin korunumu kanunu

 kanunu olarak da adlandırılan kütlenin korunumu kanununa göre "Kimyasal olaylara giren maddelerin kütleleri toplamı, oluşan ürünlerin toplamına eşittir." Kimyasal maddelerin kütleleri atom sayıları ile orantılı olduğundan tüm kimyasal tepkimelerde atom sayıları korunur.

Buna göre hatıra şöyle gelebilmektedir: Yaratma delili, vücut vermektir. Vücut vermek ise; mevcudu yok etmenin arkadaşıdır. Hâlbuki sırf yoktan var etmeyi ve tam bir var olma halinden tümüyle yok olmayı aklımız tasavvur edemiyor.

Bediüzzaman bu soruya şöyle cevap verir:

Sizin bunu zor saymanız ve şu meselenin tasavvurunda bunu garip görmeniz, aldatıcı bir kıyasın vahim neticesidir. Zira Allah'ın vücut vermesini ve yoktan yaratmasını, kulun sanat ve kesbine kıyas edersiniz. Hâlbuki kulun elinden bir zerreyi ortadan kaldırmak veyahut icad etmek gelmez. Belki yalnız itibari ve terkip halindeki şeylerde bir sanat ve kesbi vardır. Evet, bu kıyas aldatıcıdır, insan kendini ondan kurtaramıyor.

Görüldüğü gibi böyle bir soru da üstte nazara verilen"Allah'ı mahlûkata kıyas etmek"yanlışından kaynaklanmıştır. İnsan gerçekten yoktan var edemez ve varı da yok edemez. Meydana getirdiğimiz bütün eserler yaratma itibarıyla Allah'a aittir. Ama yaratılmış şeylere yeni şekiller vermek, bunlardan yeni terkipler oluşturmak hususunda insana yetki ve kabiliyet verilmiştir. Söz gelimi yaptığımız evin bütün malzemelerini yaratan Allah'tır. Bizim yaptığımız ise, Allah'ın verdiği akıl ve azaları kullanarak bir ev meydana getirmek olmuştur. Cenab-ı Hakk'ın Hazreti Âdem hakkında"Ona ruhumdan üfledim"demesinin bir ciheti, beşerin bu san'atı olsa gerektir.