Muhâkemât Dersleri — Sayfa 512

Sevk-i insaniyetin adem-i kifayeti

İnsan, bir peygamberden veya onun getirdiği esaslardan ders almadığında da bir kısım güzel ahlaka ulaşabilir, bazı insanî kemalatları elde edebilir. Ama ne de olsa bunlar ona tam yetmeyecek ve mukadder olan kemalatına ulaştıramayacaktır. Faraza insanlar insaniyet damarıyla çeşitli yardım kurumları kurarlar, bunlar aracılığıyla muhtaç kimselere yardım ederler. Din ise bu gibi hayır işlerini gayet kuvvetli bir şekilde teşvik eder, ayrıca zekât ve sadaka gibi uygulamaları onlara gösterir. Öte yandan

-yapılan bu işi minnetsiz yapmak,

-sırf Allah rızası için yapmak gibi ulvi hedefler gösterir.

İslam dünyasında vakıf faaliyetlerinin yoğunluğu ve etkileri, bu hakikatin bir isbatıdır.

İkincisi:

- Gayr-i mütenahi olan beşerin istidadı,

- gayr-i mahsur olan âmâl ve müyûlâtı

- ve gayr-i mazbut olan tasavvurat ve efkârı,

- gayr-i mahdut olan kuvve-i şeheviye ve gazabiyesidir…

İkincisi:

1- Beşerin nihayeti olmayan kabiliyeti,

2- Sınırlanamayan emelleri ve meyilleri,

3- zabtedilemeyen tasavvurları ve fikirleri,

4- had altına alınmamış şehvet ve gazap kuvveti nübüvveti gerekli kılar.

1- Nübüvvet, insanın sınırsız kabiliyetlerini hayra yönlendirir. Mesela zenginliğe karşı çıkmaz, ama zenginlikte ne gibi sorumluluklar olduğunu bildirir.

2- Nübüvvet, insanın sınırsız emellerini besler, canlı tutar. Mesela insan ölümsüz bir hayat ve bitmeyen bir gençlik ister. Bunun karşılığı "ahirete iman" şeklinde sadece dinde vardır.

Keza onun sınırsız meyillerini belli mecralara yönlendirir. Mesela zulme zalimlere en ufak bir meylin bile caiz olmadığını hatırlatır.

3- Nübüvvet, insanın zabtedilemeyen tasavvur ve fikirlerini zabt u rabt altına alır. Özellikle Allah hakkındaki meselelerde nerede duracağını öğretir.