Muhâkemât Dersleri — Sayfa 513

4-İnsan, kendi mahiyetinde bulunan sınırsız istek ve sınırsız öfke potansiyelini ancak dinin bildirdiği esaslarla ve haddi aşma durumunda göreceği cezaları tasavvur etmek suretiyle zabt u rabt altına alabilir. Buna misal olarak şu iki değerlendirmeye bakabiliriz. Şöyle ki:

"Hırsızlık fiili hem dinen, hem ahlaken kötüdür. Salt ahlak açısından bu bir suçtur. Dinî ahlak açısından bakıldığında o kimse insana karşı, insan ve Allah önünde daha ağır bir suç işlemiştir. Çünkü suça ilaveten Allah'a itaatsizlik yapılmış, kötüye bir de günah eklenmiştir."

Keza, "İnanan için 'yapmalıyım', sadece ahlakî bir yükümlülük değil, aynı zamanda dinî bir ödev olur. Ahlak kurallarını çiğnemenin ahlak düzeyindeki adı, 'ahlaksızlıktır.' İnanç düzeyindeki adı ise, hem ahlaksızlık, hem de Allah'a isyandır... Ahlak doğru yolu seçmek için bize yol gösterir. Hak bir din ise, bu doğruya bütün kalbimizle sarılabilmemiz için yardımcı olur."

İşaret:

Bir adama milyonlarca sene ömür ile bütün lezâiz-i dünyeviye ve her cihetten tasallut-u tam verildiği hâlde, istidadındaki lâyetenâhîliğin hükmünce bir "Ah.. ah, leyte!"yi çekecektir. Güya o adem-i rızayla remiz ve işaret ediyor ki; insan ebede namzettir ve saadet-i ebediye için halkolunmuştur. Tâ gayr-i mütenahi bir zamanda, gayr-i mahdut ve geniş bir âlemde gayr-i mahsur olan istidâdâtını bilfiile çıkarabilsin.

Din ve ahiret

İnsan sadece dünya hayatını esas alsa ölüme mahkûm bir zavallı olarak yaşar. Ama nebilerin bildirdiği dine inandığında âlemi genişler, dünyadan sonra da hayatın olacağını öğrenir ve rahatlar.

Bir adama milyonlarca sene ömür ile bütün dünyevi lezzetler ve her cihetten tam saltanat verildiği halde, kabiliyetlerindeki sınırsızlık hükmünce bir "Âh.. âh.. keşke"yi çekecektir. Güya o rıza göstermemesi ile remz ve işaret ediyor k, insan ebede adaydır ve ebedi saadet için yaratılmıştır. Ta nihayetsiz bir zamanda, sınırsız ve geniş bir âlemde, sınırlanmamış olan kabiliyetlerini bilfiile çıkarabilsin.