Muhâkemât Dersleri — Sayfa 521

Eğer desen: Biz görüyoruz ki: Dinsizlerin veya sahih bir dini olmayanların ahvâlleri muaddele ve munazzamadırlar.

El-cevap: O adalet ve intizam, ehl-i dinin ikazât ve irşadâtıyladır. Ve o adalet ve faziletin esasları, enbiyânın tesisleriyledir. Demek enbiyâ, esas ve maddeyi vaz' etmişlerdir. Onlar da o esas ve fazileti tutup, onda işlediklerini işlediler.

Bundan başka nizam ve saadetleri, muvakkattır. Bir cihetten kaime ve müstakîme ise, çok cihâttan mâile ve münhaniyedir. Yani, ne kadar sureten ve maddeten ve lafzen ve maâşen muntazamadır; fakat sîreten ve mâneviyaten ve mânen faside ve muhtelledir.

Dindar kişi güzel ahlaklıdır

Bediüzzaman burada pek çok insanın zihnini meşgul edebilen şöyle bir soru ve cevaba yer verir:

"Biz görüyoruz ki, dinsizlerin veya sahih bir dini olmayanların halleri adaletli ve intizamlıdır."

El-cevab: O adalet ve intizam, din ehlinin ikazları ve irşatlarıyladır ve o adalet ve faziletin esasları, peygamberlerin tesisleriyledir. Demek enbiya, evvelinde gerekli esasları ve maddeleri koymuşlardır. Onlar da o esas ve fazileti tutup, o yolda gitmişlerdir.

Ayrıca, onların nizam ve saadetleri geçicidir. Bir cihetten ayakta ve dosdoğru ise, çok cihetlerden yıkılmaya meyilli ve eğridir. Yani, ne kadar şeklen, maddeten, lafzen ve geçim yönüyle muntazam da olsa, içyüzü ve maneviyat itibarıyla manen fasit ve karışıktır.

Mehmet Aydın, bu konuda şöyle der:

"Hakiki manada dindar olmak, hakiki manada ahlaklı olmaktır... Eğer bir insan dindar(!) bilindiği halde ahlaklı değilse, çağımızın büyük İngiliz filozoflarından Francis Bradley'in ifadesiyle, o ya batıl bir inanca din demektedir, ya da sahtekârın tekidir."

Gayr-i Müslimlerle sıkça muhatap olan bir öğretim üyesi bir defasında bana şöyle sormuştu: Pek çok gayr-i Müslim'in gayet güzel bir ahlaka sahip olduğunu, bu arada nice Müslümanın da ahlakî yönden problemli olduklarını gördüm. Acaba nedendir?

Kendisine şöyle cevap vermiştim: İnsanın tabiatında hem güzel ahlakın hem de kötü ahlakın tohumları vardır. Bu tohumlar eğitimle inkişaf eder. Ahlak eğitimi bir