Muhâkemât Dersleri — Sayfa 53

konularda kendisinin hakemliğine müracaatı isteyebilir. Nitekim aklı gerçeğin tek ve yanılmaz ölçüsü kabul eden nice insan, kendi aklının veya mutlak manada aklın ulaşmadığı gerçekleri inkâr cihetine gitmiştir."Onlar, ilmen kuşatmadıkları ve henüz te'vili kendilerine gelmeyen şeyi yalanladılar"âyeti, bir yönüyle buna da bakmaktadır.

Aklın sınırı konusunda Hamdi Yazır şöyle der:

"Akıl, hakikate hâkim olmadığı gibi, dine de hâkim değildir. İnsan aklı mutlak hakikati kapsamadığı için, bütün ilâhî kudret ve hakikatleri kendinden çıkarmaya kalkışırsa, küstahlık etmiş olur..."

"Akıl, mutlak doğrunun bütün sınırını çizemez."

"Hep akıl ve mantık olmak isterseniz, henüz kavrayamadığınız hayat tecellileri karşısında bedbin olursunuz."

Selahaddin Şimşek'in ifadesiyle,£"Hakikate eriş akıllıların işidir, ama akıl işi değildir.">

Necip Fazıl, aklı bir projektöre benzetir. O ışığın ulaşamadığı yerlerde, söz peygamberlerindir. Ona göre, aklın Sidretü'l-Müntehası vardır. Daha ilerisine "aşkla" gidilir.

Yine O'nun ifadesiyle,£"Bu iş ne akılla olur, ne de akılsız… Anlama nimeti olan akıl, yine bizzat kendisini anlamak şartıyla, anlayamadığını anlayarak 'selim akla' yükselir.">

"Akıl, akla mahsus cevelan sahalarında azami hak ve hürriyet payına malik olarak hareket eder... Şeriata köle, cihana sultan olur."

Değerli mütefekkir Cemil Meriç, bu konuda kendine has veciz üslûbuyla şunları der:

"Akıl, devlerin değil, cücelerin silahı.

İnsiyaktan daha ahmak bir meleke.