Muhâkemât Dersleri — Sayfa 555

şems-i hakikatin, ziya-yı şule-feşanın hassasıdır. Bu Nokta'yı aklına sokmayanın, biz Ceziretü'l-Arab'ı gözüne sokacağız.

İşte Ceziretü'l-Arap... On üç asır beşerin terakkiyatından sonra, en mükemmel filozoflardan yüz taneyi göndersin, yüz sene kadar çalışsın; acaba bu zamana nisbeten o zamana nisbet yaptığının yüzde birini yapabilir mi?

Binler âli hissiyatı uyandırmak

Bu noktaya binaen Arap Yarımadasının geniş sahrasında olan bedevi kavimlerde gizli, uykuda ve örtülü olan ve sayıları binlere varan âli hissiyatı birden inkişaf, birden ikaz, birden feveran ve galeyana getirmek; hakikat güneşinin etrafı aydınlatan ışığının hassasıdır. Bu noktayı aklına sokmayana, biz Arap Yarımadasını gözüne sokacağız. İşte Arap Yarımadası... On üç asır insanlığın ilerlemesinden sonra, en mükemmel feylesoflardan yüz taneyi göndersin, yüz sene kadar çalışsın. Bu kimseler bu zamanın o kadar geniş imkânlarından yararlanarak o zatın o dar imkânlar içinde yaptığının yüzde birini yapabilir mi?

Asr-ı saadet ve değerler patlaması

Fertlerin ve toplumların sahip olması gereken çok önemli değerler vardır. Bu değerler; millî, manevî, siyasî, ekonomik, estetik ve benzeri alanlarda olabilir. Mesela vatanını sevmek, ihlaslı olmak, adalete riayet etmek, çalışkanlık ve sanatla meşguliyet; sırasıyla millî, manevî, siyasî, ekonomik ve estetik birer değerdir. Değerler, fert ve topluma hem kimlik hem de kalite kazandırır, hamlıktan kurtarır, özgüven sahibi yapar, yüce ideallere yönlendirir, dinamikleştirir.

23 yıllık vahiy süreci âdeta bir değerler patlaması dönemidir. Mesela vahyin "oku" emriyle başlaması son derece dikkat çekici bir durumdur. Ayrıca bu emrin devamında kalemden de bahis vardır. Okuma yazması pek olmayan bir toplum için bu mesaj çok büyük öneme sahiptir.

İslam öncesi döneme"cahiliye"denir. İnen âyetler cahiliyenin değersiz değerlerini hallaç pamuğu gibi atıyor, yerine kıymetli değerler ikame ediyordu. Mesela şu âyete bakalım: