Muhâkemât Dersleri — Sayfa 562

aittir. Biz sana okuduğumuzda ikrarla veya teemmülle sen de okunuşunu takip et. Sonra, bu yaptıklarına terettüp eden cezayı anlatmak da bize aittir."

Üçüncüsü: İkinci Mukaddime'de geçtiği gibi bir-iki asır evvel harika sayılan keşif bu zamana kadar mestur kalsaydı, tekemmül-ü mebâdi cihetiyle bir çocuk da keşfedebildiğini nazara al.. on üç asır geri git.. o zamanların tesiratından kendini tecrit et.. dehşet-engiz olan Ceziretü'l-Arap'ta otur.. dikkatle temaşa et. Görürsün ki; ümmî, tecrübe görmemiş, zaman ve zemin yardım etmemiş tek bir adam ki, yalnız zekâya değil, belki gayet kesîr tecarübün mahsulü olan fünûnun kavânîniyle öyle bir nizam ve adaleti tesis ediyor ki, istidad-ı beşerin kameti, netâic-i efkârı teşerrübünden tekebbür ederse, o şeriat dahi tevessü ederek ebede teveccüh eder. Kelâm-ı ezelîden geldiğini ilân etmekle beraber, iki âlemin saadetini temin eder. İnsaf edersen, bu ise yalnız o zamanın insanlarının değil, belki nev-i beşerin tavk-ı haricinde göreceksin. Meğer evham-ı seyyie, senin şu tarafa müteveccih olan fıtratının tarfını çürütmüş ola...

Hazreti Peygamberin şeriatinin asırlara yansıması

Üçüncüsü:Bediüzzaman burada önce İkinci Mukaddime'ye atıfta bulunur. İlgili kısımda£"Geçmişte teorik olan bir şey, gelecekte herkesin bildiği bir şey haline gelebilir">manası anlatılmakta, fenlerin ve ilimlerin tedrici olarak kemale erdiği nazara verilmektedir. Dolayısıyla bir-iki asır evvel harika sayılan keşif bu zamana kadar örtülü kalsaydı, alt yapının kemale ermesi cihetiyle bir çocuk da keşfedebilirdi. Bu cihetten baktığımızda Hazreti Peygamberin getirdiği esasların on dört asır evvel beyan edilmesinin ayrı bir önemi vardır.

İçinde bulunduğumuz zamanın tesirinden kendimizi sıyırıp hayalen o zamana gittiğimizde şunu görürüz:

Ümmi, tecrübe görmemiş, zaman ve zemin yardım etmemiş tek bir adam, yalnız zekâya değil, belki gayet çok tecrübelerin mahsulü olan fenlerin kanunlarıyla muhteşem bir nizam ve adalet tesis ediyor. Getirmiş olduğu sistem, bütün zamanlara hitap ediyor. Beşerin kabiliyet boyu, ortak akılla büyürse, o şeriat dahi genişleyerek ebede teveccüh eder. İnsanın elbisesi o kimsenin büyümesiyle büyümez, dolayısıyla büyüyen bedene yeni elbise alınır. Ama cild insanın büyümesiyle büyüdüğünden yeni bir cilde ihtiyaç yoktur.