Muhâkemât Dersleri — Sayfa 596

Kıyamet misalleri delili

İnsan şu dünyada aslında öldükten sonra dirilmenin misallerini görmekte ve numunelerini kendi hayatında da yaşamaktadır. Her gece ölür, her sabah dirilir. Her sonbahar bir kıyamet, her bahar ise bir haşirdir. Zira âlemin çarkı buna göre kurulmuştur. Saatin saniye, dakika, saat ve günleri sayan çarklarına benzeyen gün, sene, beşer ömrü ve dünyanın dönmesi, birbirine mukaddime olarak döner, işler. Geceden sonra sabahı, kıştan sonra baharı işledikleri gibi, ölümden sonra kıyamette diriliş dahi o tezgâhtan çıkacağını haber veriyorlar.

Not:"Kıyametin kopması" ile tek başına "kıyamet" aynı şeyler değildir. Bunlardan birincisi dünyanın ölümünü, ikincisi ise insanların yeni bir hayata mazhariyetle Allah'ın huzurunda kıyam durmasını ifade eder.

Evet, insanın her ferdi, birer nev' gibidir. Zira fikir nuru onun emellerine öyle bir genişlik vermiş ki bütün zamanları yutsa tok olmaz. Diğer nev'ilerin fertlerinin mahiyeti, kıymeti, nazarı, kemali, lezzeti, elemi ise cüz'î, şahsî, sınırlı, kayıtlı ve ânidir. İnsanın ise ulvî, küllî, daimîdir. Gün ve senede olan çok nevilerdeki birer çeşit mükerrer nev'i kıyametler insanda şahsi, umumi bir kıyamete remz ve işaret, belki şehadet eder. Mesela her baharda ağaçlar, otlar yeniden canlanır. Bir ağaçta yaprak, çiçek, meyve şeklinde üç çeşit dirilme görülür. Ama bunlar birebir geçen yılın yaprak, çiçek ve meyveleri değildir, sureten onların benzerleridir. Bediüzzaman işte bu cihetten£"İnsanın her ferdi birer nevi gibidir.">diyerek şu dünyada nevilerde görülen kıyametin her bir insan için müstakillen gerçekleşeceğine vurgu yapar.

7- Neam, beşerin cevherinde gayr-i mahsur istidadâtında mündemiç olan gayr-i mahdut olan kabiliyâttan neşet eden müyulâttan hâsıl olan lâyetenâhi âmâlinden tevellüd eden gayr-i mütenahî efkâr ve tasavvuratı, mâverâ-yı haşr-ı cismânîde olan saadet-i ebediyeye elini uzatmış ve medd-i nazar ederek o tarafa müteveccih olmuştur.

Beşerin istidat cevheri ve sonsuza açılan emelleri

Beşerin cevherinde sınır altına alınmamış istidatlarında yerleştirilmiş olan sayısız kabiliyetlerden meydana gelen meyillerden hâsıl olan bitmeyen emellerinden doğan sonsuz fikir ve tasavvurları; cismanî haşrin ötesinde olan ebedi saadete elini uzatmış ve nazarını dikerek o tarafa yönelmiştir.

Bu mahiyette olan insanın bu kabiliyetleri ve bunlardan meydana gelen meyilleri ve bunlardan da meydana gelen sonsuz fikir ve tasavvurları elbette zayi edilmeyecektir.