Muhâkemât Dersleri — Sayfa 60

Onları tutan ancak Rahmândır..."

İşte kuşları yapı olarak incelemek, uçmanın nice sırlarına vakıf olmaya yol açmıştır. Hatta diyebiliriz ki Allah eğer kuşları yaratmasaydı, insanlar uçmayı hayal bile edemezlerdi.

4- Her biri birer hakikatin numunesi olduklarından, fikirleri hakikatler cihetine tevcih, teşvik ve tenbihte bulunmak.

Mesela Kur'andaki surelerden biri "Karınca" anlamında Neml Suresidir. Bu surede karıncaların konuşmasından ve Hz. Süleyman'ın bu konuşmayı anlamasından bahis te vardır. Demek ki onların da kendilerine göre bir konuşma sistemi bulunmaktadır ve bu konuşmaya vakıf olabilmek mümkündür.

Keza Kur'andaki surelerden bir başkası "Arı" anlamında Nahl Suresidir. İlgili kısımda arıya ilham edildiği de nazara verilmektedir. Bununla arının şahsında canlılar dünyasında yürürlükte olan ilham olayına dikkat çekilmiştir. Allah hemen her canlıya onun proğramı hükmünde ilhamda bulunmuş ve bununla o canlıyı kendisinden beklenen görevlere yönlendirmiştir. İşte bu sebeple arı, "kendisinde şifa olan bir balı" Allah'ın sevkiyle insanlara takdim etmektedir. Yoksa tatlı yapma kurslarına katılıp da böyle bir hüneri kazanmış değildir.

Bu zaviyeden baktığımızda arı gibi canlılarda görülen böyle harika hallerin bilim dilinde "içgüdü" gibi ruhsuz kelimelerle ifade edilmelerinin ne kadar yetersiz olduğu görülecektir.

Ezcümle: Kur'ân'da kasemle temeyyüz etmiş olan ecrâm-ı ulviye ve süfliye tefekkürden gaflet edenleri daima ikaz ederler. Evet, kasemât-ı Kur'âniye, nevm-i gaflette dalanlara kar'u'l-asâdır.

Kur'ânda yemin edilen varlıklar

Yemin, manayı kuvvetli olarak anlatmanın yollarından biridir. Muhatabımız zaten sözümüzü kabulde bir tereddüt yaşamıyorsa onunla konuşurken yemin etmemiz gerekmez. Ama söylediklerimizi kabulde tereddüt hali yaşıyor ve bunlara "acaba?" ile bakıyorsa tekid ve takviyede bulunmamız gerekir. Yemin bunun en uygun vasıtalarından biridir.

İşte Kur'an geldiğinde ilk muhatapları olan Kuryş müşrikleri onun anlattıklarına önem vermediler, şüpheyle baktılar. Bu sebeple özellikle Mekkî surelerde sıkça yemine yer verildi.