Muhâkemât Dersleri — Sayfa 71

Şahısları değerlendirmede zaman unsuru

Bu zamanda herkesçe bilinen ve sıradan ilimler arasına girmiş pek çok mesele, geçmiş zamanda gayet teorik, gizli ve delile muhtaç idi. Günümüzdeki Coğrafya, Astronomi, Kimya ve Mühendislikten çok meseleler gerekli alt yapı ve vasıtaların olgunlaşmasıyla ve fikirlerin birbirine katılımının yaptığı keşiflerle bu zamanın çocuklarına dahi gizli değildir. Belki oyuncak gibi onlar ile oynamaktadırlar. Hâlbuki bu meseleler İbn-i Sina ve benzerlerine teorik ve gizli kalmışlardır. Hâlbuki hikmetin pederi hükmünde olan İbn-i Sina, zekâsının keskinliği, fikrinin kuvveti, bilgisinin kemali ve meseleleri çözümleme kapasitesi noktasında bu zamanın yüzlerce bilim adamıyla karşılaştırılsa, üstün çıkıp ağır gelecektir. Noksanlık İbn-i Sina'da değil; çünkü kendi zamanının çocuğudur. Onu nâkıs bırakan, zamanın noksaniyeti idi.

İbn-i Sina (980-1037)

İbn-i Sînâ, Özbekistan'ın Buhara yakınlarında bir köyde dünyaya gelmiş ve İran'ın Hemedan şehrinde ölmüştür. Ağırlığı Tıp ve Felsefe olmak üzere değişik alanlarda 200 kadar kitap yazmıştır. Batılılarca modern Orta Çağ biliminin kurucusu ve hekimlerin piri olarak bilinir; hatta kendisine "Büyük Üstad" denilir. "el-Kanun fi't-Tıb" (Tıbbın Kanunu) isimli eseri tıp alanında yedi yüzyıl boyunca temel kaynak eser olarak kabul edilmiş ve bu kitap değişik Avrupa üniversitelerinde 17. yüzyıl ortalarına kadar okutulmuştur.

Bediüzzaman bir eserinde İbn-i Sinadan övgüyle şu ifadelerle bahseder:£"İslâm hükemasının Eflatunu ve hekimlerin şeyhi ve feylesofların üstadı, dâhî-i meşhur Ebu Ali İbn-i Sina…">

Acaba bedîhî değil midir ki, Kolomb-u zûfünûn'un sebeb-i iştiharı olan Yeni Dünyanın keşfi, faraza bu zamana kadar kalmış olsaydı, hiç kaptan arasında kıymeti olmayan bir kayık sahibi de Yeni Dünya'yı eski dünyaya komşu etmeye muktedir olacaktı. Evvelki keşşâfın tebahhur-u fikrine ve mehâliki iktihamına bedel, bir küçük sefine ile bir pusula kifayet edecekti.

Yeni Dünyanın keşfi

Dünyanın kıtaları içinde Amerika diğer kıtalardan hayli ayrık ve uzaktır. Bu sebeple ancak 1492 yılında keşfedilebilmiş, kendisine Yeni Dünya denilmiştir. Atlas