Muhâkemât Dersleri — Sayfa 81

Bir İsrailiyat örneği

Osmanlının son zamanına yetişen âlimlerden ders almış gönül ehli bir hocamız bir gün bana sordu:

-İnsanın göbeği niye çukurmuş biliyor musun?

-Hayır, bilmiyorum, diye cevap verdim.

-Dedi: Allahu Teâlâ Hz. Âdemin heykelini yarattığında şeytan da Âdem'in etrafında hayretle "Bu mu bana üstün olacakmış?" diye dolanıyormuş. Derken kıskançlıktan gelen bir gayretle ona tükürmüş. Tükürük, tam da Âdemin göbeğinin olduğu yere gelmiş. Hz. Cebrail hemen semadan inip ilgili kısmı kazımış, işte o günden beri insanların göbeği çukur olmuş!

Bu türden anlatımlar genelde İsrailiyata dayanır. Bunların çoğu Hak Dinin esaslarıyla bir çatışma halinde olmadığından İslam'ın ilk devrinden beri anlatanları ve dinleyenleri pek eksik olmamıştır.

Hem de vaktâ ki şu İsrailiyat, kitap ve sünnetin bazı îmâatlarına merci ve bazı mefâhimlerine bir münasebetle me'haz olabilirlerdi, fakat âyât ve hadisin mânâları değil. Belki, faraza doğru olsalardı, mâsadak ve efradından olmaları mümkün olduğundan, sû-i ihtiyarlarıyla başka bir me'hazı bulmayan veya atf-ı nazar etmeyen zâhir-perestler, bazı âyât ve ehâdîsi o hikâyat-ı İsrailiyeye tatbik ederek tefsir eylediler. Hâlbuki Kur'ân'ı tefsir edecek, yine Kur'ân ve hadis-i sahihtir. Yoksa ahkâmı mensuh olduğu gibi, kasası dahi muharrefe olan İncil ve Tevrat değildir.

Kur'ân'ın Kur'ân ve hadisle tefsiri

Şu İsrailiyat, Kitab ve Sünnet'in bazı îmalarına merci ve bazı mefhumlarına bir münasebetle me'haz olabilirler idi. Fakat âyetler ve hadîslerin manaları değil. Belki faraza doğru olsalar idi, mâsadak ve fertlerinden olmaları mümkün olduğundan; başka bir me'hazı bulmayan veya bakmayan zahirperestler yanlış tercihleriyle bazı âyetler ve hadîsleri o İsrailiyat hikâyelerine tatbik ederek tefsir ettiler. Hâlbuki Kur'ân'ı tefsir edecek, yine Kur'ân ve sahih hadîstir. Yoksa hükümleri mensuh olduğu gibi, kıssaları dahi muharref olan İncil ve Tevrat değildir.

Kur'ân'ın birinci derecede tefsiri yine Kur'ân'ın kendi içindedir. Zira Kur'ân'ın bir kısmı bir kısmını tefsir eder. Bir yerde mücmel olarak bildirilen bir husus bir