Muhâkemât Dersleri — Sayfa 89

Kur'ân sadefindeki inciler

Hayır, asla ve kat'a! Zira beyanı mu'cize olan Kur'ânın sıdkını gösteren şey, onun i'cazıdır. Müfessiri kendi cüzleridir. Manası içindedir. Sadefinde olan incidir, çakıl taşı değildir.

Faraza, bu mutabakatı izhar etmekten maksat, o şahid-i sâdıkın tezkiyesi için olsa da yine abestir. Zira Kur'ân-ı Mübîn, ona mekâlid-i inkıyadı teslim eden öyle akıl ve naklin tezkiyelerinden pek yüksek ve ganîdir. Çünkü o, onları tezkiye etmezse, şehadetleri mesmû olamaz. Evet, Süreyya'yı serâda değil, semada aramak gerektir. Kur'ân'ın mâanîsini de esdâfında ara! Yoksa karmakarışık olan senin cebinden arama; zira bulamıyorsun. Bulsan da sikke-i belâgat olmadığından, Kur'ân kabul etmez.

Dış bilgilerle Kur'ân'ın tezkiyesi

Bu uygunluğu ortaya koymaktan maksat, sadık şahit olan Kur'ân'ın tezkiyesi olsa da yine abestir. Zira Kur'ân-ı Mübîn, kendisine tam boyun eğen öyle akıl ve naklin tezkiyelerinden pek yüksektir ve buna ihtiyacı yoktur. Çünkü o, onları tezkiye etmezse; şehadetleri dinlenilmez. Süreyya takımyıldızını yerde değil, gökte aramak gerektir. Kur'ân'ın manalarını da sadeflerinde aramak lazımdır.

Şahid-i sâdık

Bir iddiada bulunulduğunda ona sadık bir şahit getirmek gerekir. Sözlerin en güzeli ve en doğrusu Allah kelamı olan Kur'ândır. Dolayısıyla herhangi bir meselede Kur'ânda bir hüküm yer alıyorsa bunu kabul için başka bir şahide ihtiyaç olmaz.

Tezkiye

Tezkiye, buradaki anlamıyla "Birinin doğruluğunu ortaya koymak için bir başkasına sormak" demektir. Kur'ân'ın ifadelerinin doğru olup olmadığı, akla ve bilime sorulmaz. Akıl ve bilime böyle bir yetki verilmemiştir. Bunu yapmak, amirin amir olup olmadığını memura sormaya benzer. İlim ve felsefe kitaplarında yer alan bir kısım malumat Kur'anla paralellik arzeder. Bunu farkettiğimizde "Demek ki bunlar da bu sonuca ulaştı" der, bilimin Kur'anı teyid ettiğini söyleriz, ama bunlarla Kur'anı tezkiyeye çalışmayız.