Muhâkemât Dersleri — Sayfa 91

âyet şikâyet edip belâğat hâkimi senin hülyanı senin hayalinde hapsedecektir. Hakikat müşterisi ise senin bu malını almayacaktır. Zira diyecek: Âyetin manası incidir. Bu ise çakıldır. Hadîsin mefhumu hayat vericidir, bu ise at sineği gibi rahatsız edicidir.

Üstteki anlatımda âyetin tazammun etmediği mananın âyettenmiş gibi gösterilmesi "sahte para" örneğiyle anlatılmıştır. Sahte para sahibi kimsenin elinde olana müşteri olunmaz. Böyleleri yakalanır ve hapsedilirler.

Yorum felsefesi

Bir metni doğru bir şekilde anlayıp değerlendirebilmek çok da kolay değildir. Bazı metin değerlendirmelerinde metinle pek de alakası olmayan sonuçlar çıkarılabilmektedir. Mesela İslam aleyhinde yazanlardan biri"Allah dilediğine rızkı bol verir ve kısar"âyetini değerlendirirken -haşa- şöyle bir sonuca varır: Demek ki Tanrının terazisi bozuk!

Allah hikmetine binaen insanlara farklı derecelerde rızık vermektedir. Hayatta karşılaşılan her şey gibi bu da bir imtihandır. Durum böyle iken ve ilgili metni bu şekilde anlamak gerekirken eğip bükerek başka mecralara taşımak subjektif bir bakışın ve idrak melekelerinin bozukluğunun vahim bir neticesidir.

Metni yanlış yorumlamanın çeşitli sebepleri vardır. Bunlardan ikisine üstte şöyle dikkat çekilmektedir:

1-Başka şeyle çokça meşgul olmaktan kişinin hayaline giren bazı ihtimaller.

2-Felsefenin batıl meselelerinden ve hikâyelerin gerçek dışı masallarından hırsızlamalar.

Bunlardan birincisine şöyle bakabiliriz:Kişinin meşguliyeti ve sanatı düşüncelerine bir şekilde yansır. Mesela sınırsız bir hürriyet taraftarı olan biri kâfirlere yönelik"Dilediğinizi yapın!"âyetini "Bakın Allah bile insanlara"Dilediğinizi yapın!"diyor. Siz ne diye insanları 'Şu helâldir, bu haramdır" şeklinde sınırlıyor ve belli kalıplara sokmaya çalışıyorsunuz!" şeklinde yorumlayabilir. Ama bu yorum, ilgili âyetin ruhuyla asla ve kat'a uyuşmamaktadır. Zira bu âyet tefsirlerde açıklandığı üzere tehdit ifade etmektedir. Bununla "İstediğinizi yapın, ama kötü işler yaptığınızda bunun kötü sonuçları olacaktır!" manası anlatılmaktadır. Bizi tehdit eden birine "Dilediğini yap!" dediğimizde ona teslimiyetimizi değil "Yapacağın varsa göreceğin de var!" mesajını iletmiş oluruz.