Nur Çeşmesi — Sayfa 178

bir seyyareye çarpacak, bir kıyâmeti koparacak.

Hem hayat,"îmân-ı bil'kader"rüknüne bakıp, remzen isbat eder. Çünkü madem hayat, âlem-i şehâdetin ziyâsıdır ve istilâ ediyor ve vücûdun neticesi ve gayesidir ve Hâlık-ı Kâinat'ın en câmi' âyinesidir ve faaliyet-i Rabbâniyenin en mükemmel enmûzeci ve fihristesidir, temsilde hata olmasın, bir nevi programı hükmündedir. Elbette, âlem-i gayb –yani mâzi, müstakbel– yani geçmiş ve gelecek mahlûkâtın hayat-ı mânevîyeleri hükmünde olan intizam ve nizam ve mâlûmiyet ve meşhûdiyet ve taayyün ve evâmir-i tekviniyeyi imtisale müheyyâ bir vaziyette bulunmalarını sırr-ı hayat iktiza ediyor. Nasılki bir ağacın çekirdek-i aslîsi ve kökü ve müntehasında ve meyvelerindeki çekirdekleri dahi, aynen ağaç gibi bir nevi hayata mazhardırlar. Belki ağacın kavânin-i hayatiyesinden daha ince kavânin-i hayatı taşıyorlar. Hem nasılki bu hazır bahardan evvel geçmiş güzün bıraktığı tohumlar ve kökler, bu bahar gittikten sonra, gelecek baharlara bırakacağı çekirdekler, kökler, bu bahar gibi cilve-i hayatı taşıyorlar ve kavânin-i hayatiyeye tabidirler. Aynen öyle de, şecere-i kâinatın bütün dal ve budaklarıyla herbirinin bir mâzisi