Otuzüç Pencere — Sayfa 75

sem', mâlikiyet, hâkimiyet gibi cüz'iyât ile kâinat Mâlik'inin ilmine ve kudretine, basarına, sem'ine, hâkimiyet-i Rubûbiyet'ine âyinedarlık eder. Onları anlar, bildirir. Meselâ: "Ben nasıl bu evi yaptım ve yapmasını biliyorum ve görüyorum ve onun mâlikiyim ve idare ediyorum. Öyle de; şu koca kâinat sarayının bir ustası var. O usta onu bilir, görür, yapar, idare eder." Ve hâkeza...

Üçüncü Vecih Âyinedarlık ise:İnsan, üstünde nakışları görünen Esmâ-i İlâhiye'ye âyinedarlık eder. Otuzikinci Söz'ün Üçüncü Mevkıfı'nın başında bir nebze izah edilen insanın mâhiyet-i câmiasında nakışları zâhir olan yetmişten ziyâde esmâ vardır. Meselâ; yaradılışından Sâni', Hâlık ismini ve hüsn-ü takvîminden Rahmân ve Rahîm isimlerini ve hüsn-ü terbiyesinden Kerîm, Latîf isimlerini ve hâkeza... Bütün âzâ ve âlâtı ile, cihâzât ve cevârihi ile, letâif ve mâneviyatı ile, havas ve hissiyatı ile ayrı ayrı esmânın ayrı ayrı nakışlarını gösteriyor. Demek nasıl esmâda bir ism-i âzam var, öyle de; o esmânın nukuşunda dahi bir nakş-ı âzam var ki, o da insandır.

Ey kendini insan bilen insan! Kendini oku! Yoksa hayvan ve câmid hükmünde insan olmak ihtimali var!..