Yirmidördüncü Pencere

Evet, Samediyet'in âyinesi olmak kolay bir şey değil, âdi bir vazife değil. İşte göz önünde her vakit gördüğümüz bu had ve hesaba gelmeyen yeni yeni hayatlar ve hayatların asılları ve zâtları olan ruhlar, birden ve hiçten vücuda gelmeleri ve gönderilmeleri, bir Zât-ı Vâcibü'l-Vücud ve Hayy-ı Kayyum'un vücûb-u vücudunu ve sıfât-ı kudsiyesini ve Esmâ-i Hüsna'sını; lemeâtın Güneş'i gösterdiği gibi gösteriyorlar. Güneş'i tanımayan ve kabul etmeyen adam, nasıl gündüzü dolduran ziyâyı inkâr etmeye mecbur oluyor. Öyle de; Hayy-ı Kayyum, Muhyî ve Mümît olan Şems-i Ehadiyet'i tanımayan adam, zeminin yüzünü belki mâzi ve müstakbeli dolduran zîhayatların vücudunu inkâr etmeli ve yüz derece hayvandan aşağı düşmeli. Hayat mertebesinden düşüp, câmid bir câhil-i echel olmalı.

Yirmidördüncü Pencere

Mevt, hayat kadar bir bürhan-ı Rubûbiyettir. Gayet kuvvetli bir hüccet-i Vahdâniyettir.

delâletince, mevt; adem, idam, fenâ, hiçlik, fâilsiz bir inkıraz değil, belki bir Fâil-i Hakîm tarafından hizmetten terhis ve tahvil-i mekân ve tebdil-i beden ve vazifeden paydos ve haps-i bedenden âzad etmek ve muntazam bir eser-i hikmet olduğu, "Birinci Mektup"ta gösterilmiştir.

Evet nasıl zemin yüzündeki masnuât ve zîhayatlar ve hayattar zemin yüzü, bir Sâni-i Hakîm'in vücûb-u vücuduna ve vahdâniyetine şehâdet ediyorlar. Öyle de, o zîhayatlar ölümleriyle bir Hayy-ı Bâki'nin sermediyetine ve vâhidiyetine şehâdet ediyorlar. "Yirmiikinci Söz"de mevt, gayet kuvvetli bir bürhan-ı vahdet ve bir hüccet-i sermediyet olduğu isbat ve izah edildiğinden, şu bahsi o söze havale edip yalnız mühim bir nüktesini beyan edeceğiz. Şöyle ki:

Nasıl zîhayatlar, vücudları ile bir Vâcibü'lVücud'un vücuduna delâlet ediyorlar. Öyle de, o zîhayatlar, ölümleri ile bir Hayy-ı Bâki'nin sermediyetine, vâhidiyetine şehâdet ediyorlar. Meselâ; yalnız birtek zîhayat olan zemin yüzü, intizâmâtı ile, ahvâliyle Sâni'i gösterdiği gibi, öldüğü vakit; yani kış, beyaz kefeni ile