Yirmibeşinci Pencere

kat'î şehâdet eder. Çünkü, mâzi tarafına geçenler, zâhirî esbablarıyla beraber gitmişler; arkalarında yine kendileri gibi başkalar yerlerine gelmişler. Demek esbab-ı zâhiriye hiçtir. Yalnız bir Kadîr-i Zülcelâl, onları halkedip, hikmetiyle esbaba bağlayarak gönderdiğini gösteriyor. Ve gelecek zamanda dizilmiş hayattar olan zemin yüzleri ise, daha parlak şehâdet eder. Çünkü; yeniden, yoktan, hiçten yapılıp, gönderilecek yere konup, vazife gördürüp, sonra gönderilecekler.

İşte ey tabiata saplanan ve bataklıkta boğulmak derecesine gelen gafil! Bütün mâzi ve müstakbele ulaşacak hikmetli ve kudretli mânevî el sahibi olmayan bir şey, nasıl bu zeminin hayatına karışabilir? Senin gibi hiç ender hiç olan tesâdüf ve tabiat buna karışabilir mi? Kurtulmak istersen:"Tabiat, olsa olsa bir defter-i kudret-i İlâhiye'dir. Tesâdüf ise; cehlimizi örten gizli bir hikmet-i İlâhiye'nin perdesidir."de, hakikata yanaş.

Yirmibeşinci Pencere

Nasılki; madrub, elbette dâribe delâlet

eder. San'atlı bir eser, san'atkârı îcab eder. Veled, vâlidi iktiza eder. Tahtiyet, fevkıyeti istilzam eder. Ve hâkezâ... Bütün umûr-u izafiye tâbir ettikleri biri birisiz olmayan evsaf-ı nisbiye misillû şu kâinatın cüz'iyatında ve hey'et-i umumiyesinde görünen imkân dahi, vücubu gösterir. Ve bütün onlarda görünen infial, bir fiili gösterir. Ve umumunda görünen mahlûkıyet, Hâlıkıyet'i gösterir. Ve umumunda görünen kesret ve terkip, vahdeti istilzam eder. Ve vücub ve fiil ve Hâlıkıyet ve vahdet, bilbedâhe ve bizzarure mümkün, münfail, kesîr, mürekkeb, mahluk olmayan; vâcib ve fâil, vâhid ve hâlık olan mevsuflarını ister. Öyle ise; bilbedâhe bütün kâinattaki bütün imkânlar, bütün infialler, bütün mahlûkıyetler, bütün kesret ve terkipler bir Zât-ı Vâcibü'l-Vücud, Faâlün-Limâ Yürîd, Hâlık-ı Külli Şey'e, Vâhid-i Ehad'e şehâdet eder.

Elhâsıl:Nasıl, imkândan vücub görünüyor, infialden fiil ve kesretten vahdet; bunların vücudu, onların vücuduna kat'iyyen delâlet eder. Öyle de, mevcûdat üstünde görünen masnûiyet ve merzûkıyet gibi sıfatlar dahi, sâni'iyet, rezzâkıyet gibi şe'nlerin vücudlarına kat'î delâlet ediyor. Şu sıfâtın vücudu dahi, bizzarure ve bilbedâhe bir Hallâk ve bir Rezzâk Sâni-i