Beşinci Vecih

BEŞİNCİ VECİH:Hayat-ı içtimâiyece, inat ve tarafgirlik, gayet muzır olduğunu beyan eder.

Eğer denilse:"Hadîste,

denilmiş. İhtilaf ise; tarafgirliği iktiza ediyor.

Hem tarafgirlik marazı; mazlum avâmı, zâlim havassın şerrinden kurtarıyor. Çünkü, bir kasabanın ve bir köyün havassı ittifak etseler, mazlum avâmı ezerler. Tarafgirlik olsa, mazlum bir tarafa iltica eder, kendisini kurtarır.

Hem, tesâdüm-ü efkârdan ve tehâlüf-ü ukulden hakikat tamamıyla tezâhür eder."

Elcevap: Birinci suale deriz ki:Hadîsteki ihtilaf ise, müsbet ihtilâftır. Yani: Herbiri kendi mesleğinin tamir ve revacına sa'yeder; başkasının tahrip ve iptaline değil, belki tekmil ve ıslahına çalışır. Amma menfî ihtilaf ise ki; garazkârâne, adâvetkârâne, birbirinin tahribine çalışmaktır hadîsin nazarında merduttur. Çünkü; birbiriyle boğuşanlar, müsbet hareket edemezler.

İkinci suale deriz ki:Tarafgirlik eğer hak namına olsa, haklılara melce olabilir. Fakat şimdiki gibi garazkârâne, nefis hesabına olan tarafgirlik, haksızlara melce dir ki; onlara nokta-i istinad teşkil eder. Çünkü, garazkârâne taraf

girlik eden bir adama şeytan gelse, onun fikrine yardım edip taraftarlık gösterse, o adam o şeytana rahmet okuyacak. Eğer mukabil tarafa melek gibi bir adam gelse, ona hâşâ! lânet okuyacak derecede bir haksızlık gösterecek.

Üçüncü suale deriz ki:Hak nâmına, hakikat hesabına olan tesâdüm-ü efkâr ise; maksatta ve esasta ittifak ile beraber, vesâilde ihtilaf eder. Hakikatın her köşesini izhar edip, hakka ve hakikata hizmet eder. Fakat, tarafgirâne ve garazkârâne, fir'avunlaşmış nefs-i emmâre hesabına hodfüruşluk, şöhretperverâne bir tarzdaki tesâdüm-ü efkârdan bârika-i hakikat değil, belki fitne ateşleri çıkıyor. Çünkü, maksatta ittifak lâzım gelirken, öylelerin efkârının küre-i arzda dahî nokta-i telâkîsi bulunmaz. Hak namına olmadığı için, nihâyetsiz müfritâne gider. Kâbil-i iltiyam olmayan inşikâklara sebebiyet verir. Hâl-i âlem buna şahittir.

Elhâsıl:

olan desatir-i âliye düstur-u harekât olmazsa nifak ve şikak meydan alır. Evet

demezse, o