Dördüncü Vecih

mes'eledir. Muhabbetin esbâbı olan iyilikler, muhabbet gibi nurdur; sirayet ve in'ikas etmek, şe'nidir. Ve ondandır ki;"Dostun dostu dosttur."sözü, durûb-u emsal sırasına geçmiştir. Hem onun içindir ki;"Bir göz hatırı için çok gözler sevilir."sözü umumun lisanında gezer.

İşte ey insafsız adam! Hakikat böyle gördüğü halde, sevmediğin bir adamın, sevimli mâsum bir kardeşine ve taallûkâtına adâvet etmek; ne kadar hilaf-ı hakikat olduğunu hakikatbîn isen anlarsın.

DÖRDÜNCÜ VECİH:Hayat-ı şahsiye nazarında dahî zulümdür. Şu Dördüncü Vechin esası olarak birkaç düsturu dinle:

Birincisi: Sen, mesleğini ve efkârını hak bildiğin vakit;"Mesleğim haktır veya daha güzeldir." demeye hakkın var. Fakat "Yalnız hak benim mesleğimdir." demeye hakkın yoktur.

sırrınca, insafsız nazarın ve düşkün fikrin hakem olamaz. Başkasının mesleğini butlan ile mahkûm edemez.

İkinci Düstur: Senin üzerine haktır ki, her

söylediğin hak olsun; fakat her hakkı söylemeğe senin hakkın yoktur. Her dediğin doğru olmalı; fakat her doğruyu demek doğru değildir.Zira, senin gibi niyeti hâlis olmayan bir adam, nasihatı bazen damara dokundurur, aksü'l-amel yapar.

Üçüncü Düstur:Adâvet etmek istersen, kalbindeki adâvete adâvet et; onun ref'ine çalış. Hem, en ziyâde sana zarar veren nefs-i emmârene ve heva-i nefsine adâvet et, ıslahına çalış. O muzır nefsin hatırı için mü'minlere adâvet etme. Eğer düşmanlık etmek istersen; kâfirler, zındıklar çoktur; onlara adâvet et. Evet, nasılki muhabbet sıfatı, muhabbete lâyıktır; öyle de adâvet hasleti, her şeyden evvel kendisi adâvete lâyıktır.Eğer hasmını mağlup etmek istersen, fenalığına karşı iyilikle mukabele et. Çünkü eğer fenalıkla mukabele edersen, husûmet tezayüd eder.Zâhiren mağlup bile olsa kalben kin bağlar; adâveti idâme eder. Eğer iyilikle mukabele etsen nedamet eder; sana dost olur.

hükmünce; mü'minin şe'ni, Kerîm olmaktır. Senin ikramınla sana musahhar olur. Zâhiren leîm bile olsa, îman cihetinde kerîmdir. Evet, fena bir adama"İyisin, iyisin"desen iyileş