Ramazan İktisad Şükür — Sayfa 65

belki hayvan âlemi de bir daire hükmünde teşkil olunuyor ve nokta-i merkeziyede rızık vaz'edilmiş... Bütün nev-i insanı ve hatta hayvanatı rızka âdeta taaşşuk ettirip, onları umumen rızka hâdim ve müsahhar etmiş. Onlara hükmeden rızıktır... Rızkı da o kadar geniş ve zengin bir hazine yapmış ki, hadsiz nîmetleri câmi'dir. Hatta rızkın çok envâından yalnız bir nev'inin tatlarını tanımak için, lisanda kuvve-i zâika namında bir cihaz ile, mat'umât adedince mânevî ince ince mîzancıklar konulmuştur. Demek kâinat içinde en acib, en zengin, en garib, en şirin, en câmi', en bedi' hakikat rızıktadır.

Şimdi görüyoruz ki; her şey nasılki rızkın etrafında toplanmış, ona bakıyor; öyle de rızık dahi bütün envâıyla mânen ve maddeten, hâlen ve kâlen şükür ile kâimdir, şükür ile oluyor, şükrü yetiştiriyor, şükrü gösteriyor. Çünkü; rızka iştihâ ve iştiyak, bir nev'i şükr-ü fıtrîdir. Ve telezzüz ve zevk dahi gayr-ı şuurî bir şükürdür ki, bütün hayvanatta bu şükür vardır. Yalnız insan, dalâlet ve küfür ile o fıtrî şükrün mahiyetini değiştiriyor; şükürden, şirke gidiyor.

Hem, rızık olan nîmetlerde gayet güzel süslü suretler, gayet güzel kokular, gayet güzel