Sünnet-i Seniyye Ris. — Sayfa 138

muhtelif tabakâta, mükerrer suallerine cevaptır. Müessise, tesbit etmek için tekrar lâzımdır. Te'kid için terdad lâzımdır. Teyid için takrir, tahkik, tekrir lâzımdır.

Hem, öyle mesâil-i azîme ve hakâik-i dakikadan bahsediyor ki: Umumun kalblerinde yerleştirmek için çok defa muhtelif suretlerde tekrar lâzımdır. Bununla beraber sureten tekrardır, fakat mânen herbir âyetin çok mânaları, çok faideleri, çok vücuh ve tabakâtı vardır. Herbir makamda ayrı bir mâna ve faide ve maksadlar için zikrediliyor.

Hem Kur'ân'ın, mesâil-i kevniyenin bâzısında ibham ve icmali ise; irşadî bir lem'a-i i'cazdır. Ehl-i ilhadın tevehhüm ettikleri gibi medâr-ı tenkid olamaz ve sebeb-i kusur değildir.

Eğer desen:"Acaba neden Kur'ân-ı Hakîm felsefenin mevcûdâttan bahsettiği gibi etmiyor? Bâzı mesâili mücmel bırakır, bâzısını nazar-ı umumîyi okşayacak, hiss-i âmmeyi rencide etmeyecek, fikr-i avâmı tâciz edip yormayacak bir suret-i basîtâne-i zâhirânede söylüyor?"

Cevaben deriz ki:Felsefe, hakîkatın yolunu şaşırmış onun için...