Sünuhat Tüluhat İşârat — Sayfa 22

muhafaza ve enâniyeti okşar, kibrinde imtiyazından fedakârlık etmez. Belki kazanır.

Bir müslim, ne derece dine mütemessik ise, o derece kibrinden, gururundan hattâ izzet-i rütebîden fedakârlık etmek gerektir.

Öyle ise, kendini havas zanneden zâlimlere, mazlumîn ve avâmın hücumu ile, Hristiyanlık havassın tahakkümüne yardım ettiğinden parçalanabilir. İslâmiyet ise dünyevî havastan ziyâde avâmın malı olduğundan, esasât itibariyle müteessir olmamak gerektir.

* * *

Pek çok desâtir-i külliye ve bir kısım desâtir-i ekserîyi tazammun eder. Ferde, cemaate, nev'e, mesleğe şâmildir. Yalnız ekserî düsturların mâsadakatından bir iki misal zikredeceğiz:

Lâkayd Emevîlik, nihâyet Sünnet Cemaate; salabetli Alevîlik nihâyet Râfızîliğe dayandı. Hem zâlime karşı miskinliği esas tutan Hristiyanlık, nihâyet tecellüd; cebbarlığa ve zâlime