Sünuhat Tüluhat İşârat — Sayfa 23

karşı cihad, izzet-i nefsi esas tutan İslâmiyet –eyvah– nihâyet miskinlikte karar kıldı.

Hem mebdei, taassub derecesinde azimet olsa nihâyeti müsaheleye; ruhsata taraftarsa, nihâyeti salabete müncer olan bir kısım Hanbelî, Hânefî gibi...

Hattâ en garibi, bir kısım mutaassıblar mesleklerinin zıddına olarak, küffara karşı müsamaha, dostluk ve lâkayd Jönler husûmet ve salâbet taraftarı çıktılar. Güya mebde-i Hürriyetteki mevkilerini becayiş ettiler.

İki âlim; bâzen nâkısın oğlu kâmil, kâmilin oğlu nâkıs oluyor. Güya bâkiye-i iştihayı şevki, tevarüsle velede geçiyor. Öteki kaza-i vatar ettiğinden, veledinde ilme karşı açlık hissini uyandırmıyor.Şu emsilelerdeki sırr-ı düstur şudur:

Beşerde meyl-i teceddüd var. Halef, selefi kâmil görse, tezyid eylemese; meylinin tatminini başka tarzda arar, bâzen aksü'l-amel yapar.

* * *