Sünuhat Tüluhat İşârat — Sayfa 25

hattâ onda da iktifâ etmiyor, akrabasına da, hattâ meslektaşına da zulmünü teşmil eder. Bir şeyin müteaddit esbabı olduğundan, olabilir o câni sıfat da kalbin fesadından değil, belki hâriç bir sebebin neticesidir. O halde sıfat câniye değil, kâfire de olsa, o zât câni olamaz.

Cemaât itibarıyla görüyoruz ki: Bir şahs-ı muhteris, bir intikamıyla veya müntakim bir muhâlefetle, arzuyu tazammun eden bir fikir ile demiş ki: "İslâm parçalanacak." veyahut "Hilâfet mahvolacak." Sırf o meş'um sözünü doğru göstermek, gururiyetini, enâniyetini tatmin etmek için, İslâm'ın perişaniyetini, –el'iyazü billah– uhuvvet-i İslâmiye'nin boğulmasını arzu eder. Hasmın zulm-ü kâfirânesini, hayâle gelemez cerbezeli tevillerle adâlet suretinde göstermek ister.

Medeniyet-i hâzıra itibariyle görüyoruz ki; şu medeniyet-i meş'ume öyle gaddar bir düstur-u zulüm beşerin eline vermiş ki, bütün mehasin-i medeniyeti sıfıra indiriyor. Melâike-i Kiram'ın

deki endişelerinin sırrını gösteriyor.

İşte bir köyde bir hain bulunsa, o köyü mâsumeleriyle imha etmek veya bir cemaatte bir