Sünuhat Tüluhat İşârat — Sayfa 85

Fıtrat-ı insan bir mezraa hükmündedir ki, secaya-yı hasene temayülât-ı şerriye ile beraber, taneler gibi dest-i kaderle içinde ekilmiştir. Bu taneler neşv-ü nemâ bulmak için bir suya muhtaçtır. Hevadan gelse, şer taneleri neşv-ü nemâ bulur. Şimdiki şu medeniyet-i habisenin hey'et-i içtimâiyeye verdiği te'sir gibi... Fıtraten –çendan– hayır ciheti galiptir, fakat sünbüllenmiş, semere vermiş on çekirdek, yüz değil bin kurumuş çekirdeğe galebe eder.

İşte şunun çaresi: O bâb-ı fitneyi kapatmakla, suyu Hüda tarafından vermek lâzımdır.

S– Taaddüd-ü zevcât ve abd gibi bâzı mesâili, ecnebiler serrişte ederek, medeniyet nokta-i nazarında, şeriata bâzı evham ve şübehatı irad ediyorlar.

C– İslâmiyetin ahkâmı iki kısımdır:

Birisi: Şeriat ona müessistir. Bu ise, hüsn-ü

hakikî ve hayr-ı mahzdır.

Birisi dahi: Şeriat muaddildir. Yâni, gâyet vahşi ve gaddar bir suretten çıkarıp, ehvenü'ş-şer ve muaddel ve tabiat-ı beşere tatbiki mümkün ve tamamen hüsn-ü hakikiyeye geçebilmek için zaman ve zeminden alınmış bir surete ifrağ etmiştir. Çünkü birden tabiat-ı beşerde umumen hükümfermâ olan bir emri birden ref'etmek, tabiat-ı beşeri birden kalbetmek iktiza eder.