Sünuhat Tüluhat İşârat kitabının 88. sayfası — Müstehak bir ceza bölümü. Yukarıdaki okuyucu bu sayfadan açılır; metin aşağıda basılı nüsha görünümüyle.

C– Bâzen, adem-i kabul kabul-ü ademle iltibas olunur. Çok hatiata müncer olur. Halbuki adem-i kabul, adem-i delil-i sübût, onun delilidir. Kabul-ü adem, delil-i adem ister. Biri şekk, biri inkârdır. Meselâ, bir hadîsin kabulü, adem-i kabulü, kabul-ü ademi vardır.

Birincisi:Bürhanî bir câzibe ister.

İkincisi:Kaziye-i tasdikî değil, belki cehildir.

Üçüncüsü: Red ve inkâr olduğundan, bürhan ve isbât ister. O nefiydir. Nefiy kolayca isbât edilmez. Belki butlan-ı mâna ile binefsihî müntefî olur.

S– Tenkidi nasıl görüyorsun? Hususan umûr-u diniyede.

C– Tenkidin saiki, ya nefretin teşeffisidir veya şefkatın tatminidir. Dostun veya düşmanın ayıbını görmek gibi...

Sıhhât ve fesada muhtemel bir şeyde, kabule temayül ve tercih şefkatten; redde temayül ve tercih –vesvese olmazsa– nefretten geldiğine ayardır.

وَعَيْنُ الرِّضَا عَنْ كُلِّ عَيْبٍ كَل۪يلَةٌ ٭ وَلٰكِنَّ عَيْنَ السُّخْطِ تُبْدِى الْمَسَاوِيَا

Sünuhat Tüluhat İşârat — Sayfa 88

Sünuhat Tüluhat İşârat uygulamada, çevrimdışı