Uhuvvet Risalesi — Sayfa 41

Adâvetin ehemmiyetsiz esbablarını, muhabbetin dağ gibi sebeplerine tercih etmek gibi bir divaneliktir.

Mâdem muhabbet adâvete zıttır, ziya ve zulmet gibi, hakikî içtima edemezler. Hangisinin esbabı galib ise, o hakikatıyla kalbde bulunacak; onun zıddı hakikatıyla olmayacak. Meselâ:Muhabbet hakikatıyla bulunsa, o vakit adâvet şefkate, acımağa inkılab eder. Ehl-i îmâna karşı vaziyet budur.Yahut adâvet hakikatıyla kalbde bulunsa, o vakit muhabbet mümaşât ve karışmamak, zâhiren dost olmak suretine döner. Bu ise tecâvüz etmeyen ehl-i dalâlete karşı olabilir.

Evet, muhabbetin sebepleri; îman, İslâmiyet, cinsiyet ve insaniyet gibi nuranî, kuvvetli zincirler ve manevî kal'alardır. Adâvetin sebepleri, ehl-i îmâna karşı küçük taşlar gibi bir kısım hususî sebeplerdir.

Öyle ise, bir müslümâna hakikî adâvet eden, o dağ gibi muhabbet esbablarını istihfaf etmek hükmünde büyük bir hatadır.

Elhâsıl: Muhabbet, uhuvvet, sevmek İslâmiyet'in mizacıdır, râbıtasıdır. Ehl-i adâvet, mizacı bozulmuş bir çocuğa benziyor ki; ağlamak ister, birşey arıyor ki onunla ağlasın.