Miftah-ul İman — Sayfa 50

zevâl ve fenâsıdır. Yani mevcudât vücudlarıyla, hayatlarıyla nasılki o Hayy-ı Lâyemut'un hayatına ve o hayatın vücûb-u vücuduna delâlet ve şehâdet ederler,

(Hâşiye): Hazret-i İbrahim Aleyhisselâm'ın Nemrud'a karşı imâte ve ihyâda Güneş'in tulû ve gurubuna intikali, cüz'i imâte ve ihyâdan küllî imâte ve ihyâya intikaldir ve bir terakkidir. O delilin en parlak ve en geniş dairesini göstermektir. Yoksa bir kısım ehl-i tefsirin dedikleri gibi, hafî delili bırakıp, zâhir delile çıkmak değildir.

öyle de; mevtleriyle, zevâlleriyle o hayatın bekasına, sermediyetine delâlet eder ve şehâdet ederler. Çünkü mevcudât zevâle gittikten sonra, arkalarında yine kendileri gibi hayata mazhar olup yerlerine geldiklerinden gösteriyor ki; dâimî bir zîhayat var ki, mütemâdiyen cilve-i hayatı tazelendiriyor. Nasıl ki, Güneş'e karşı cereyan eden bir nehrin yüzünde kabarcıklar parlar gider. Gelenler aynı parlamayı gösterip, tâife tâife arkasında parlayıp sönüp gider. Bu sönmek, parlamak vaziyetiyle; yüksek dâimî bir Güneş'in devamına delâlet ederler. Öyle de, şu mevcudât-ı seyyaredeki hayat ve mevtin değişmeleri ve münavebeleri, bir Hayy-ı Bâkî'nin beka ve devamına şehâdet ederler.

Evet şu mevcudât âyinelerdir. Fakat, zulmet nura âyine olduğu gibi; hem karanlık ne