Nur'un İlk Kapısı — Sayfa 135

ve içtimaât-ı beşeriyeyi değiştirip, muhtelif tabakâtın mükerrer suallerine cevaptır. Müessise tesbit için, tekrar lâzımdır. Te'kid için, terdad lâzımdır. Te'yid için takrir, tahkik, tekrir lâzımdır.

Hem öyle mesâil-i azîmeden ve hakâik-i dakikadan bahsediyor ki; umumun kalblerinde yerleştirmek için, çok defa muhtelif suretlerde tekrar lâzımdır. Bununla beraber sureten tekrardır. Fakat mânen herbir âyette, herbir kıssada çok maânî, çok fevâid, çok vücuh, çok tabakât vardır. Herbir makamda ayrı ayrı mâna ve faide ve maksat için zikrediliyor. Kur'ân'ın mesâil-i kevniyenin bâzısında ibham ve icmali ise, irşadî bir lem'a-i i'cazdır.

Eğer desen:"Acaba neden Kur'ân-ı Hakîm mevcûdâttan, felsefenin bahsettiği gibi bahsetmiyor? Bâzı mesâili mücmel, mübhem bırakıyor. Bâzısını, nazar-ı umumîyi okşayacak, hiss-i âmmeyi rencide etmeyecek, fikr-i avâmı taciz edip yormayacak bir suret-i basitane ve zâhiranede söylüyor?"

Cevaben deriz ki:Felsefe, hakikatın yolunu şaşırmış. Geçmiş derslerden anladın ki; Kur'ân-ı Hakîm, şu kâinattan bahseder. Tâ zât ve sıfât ve esmâ-i İlâhiye'yi bildirsin. Yâni bu kitâb-ı kâinatın meânisini anlatıp, tâ Hâlıkı