Nur'un İlk Kapısı — Sayfa 59

BEŞİNCİ MUKADDEME:İnsanın fiil ve sa'y-i maddî cihetiyle dâire-i tasarruf ve mâlikiyeti, bir hayvan-ı zaîf ve âcizin dâire-i tasarruf ve mâlikiyetinden daha dardır. Çünkü insan, elini uzatsa ona yetişir. Fakat insan, infial ve dua ve sual cihetinde şu misâfirhâne-i dünyada, bir misâfir-i azizdir. Hem öyle bir Kerîm'e misâfirdir ki; o Kerîm, bütün hazain-i rahmetini insana açmış ve bedâyi-i san'atını ona musahhar etmiş. Hem öyle bir dâire-i azîmeyi onun tenezzühüne müheyyâ etmiş ki; nısf-ı kutru, medd-i nazarı kadar kılmış. Yâni gözü gidinceye kadar geniştir, belki hayâlinin gittiği yere kadar kâbiliyet vermiş, belki daha geniş kılmış.

ALTINCI MUKADDEME:İnsan, hayat-ı hayvaniye lezzetinde ve kemâlinde ve selâmetinde ve metânetinde, serçe kuşundan üç derece aşağıdır. Zira geçmiş zamanın hüzünleri, gelecek zamanın korkuları insanın herbir lezzetinde bir elem izi bırakıyor. Hayvanda ise o yok. Lezzeti, elemsizdir. Fakat insan, sermaye cihetinde çok derece en a'lâ kuştan daha âlî, daha zengindir. Zira cihâzât-ı mâneviyesi pek çok ve akıl vasıtasıyla, hassalarında bir inkişaf, bir tafsil, bir vüs'ât var. Ve kesret-i hacât vasıtasıyla hayvanda bulunmayan