Sünuhat Tüluhat İşârat — Sayfa 15

sâir efrad dahi kıymettar kalır, ehemmiyet verilir. Taayyün ettikçe, sâirleri rağbetten düşer.

Yirmi sene mübhem bir ömür, nihâyeti muayyen bin seneye müreccahtır. Zira vehim, ebediyete ihtimal verdiğinden mübhemde nefsi kandırır. Muayyende ise, yarısı geçtikten sonra darağacına tedricen takarrüb gibidir.

Tenbih

Bâzı âyât ve ehadîs vardır ki; mutlakadır; külliye telakki edilmiş. Hem öyleler vardır ki; münteşire-i muvakkatadır, dâime zannedilmiş. Hem mukayyed var, âmm hesap edilmiş.

Meselâ, demiş: "Bu şey küfürdür." Yâni o sıfat îmândan neş'et etmemiş, o sıfat kâfiredir. O haysiyet ile "O zât küfür etti" denilir. Fakat mevsufu ise; mâsume ve îmândan neş'et ettikleri gibi, îmânın tereşşuhatına da hâize olan başka masume evsafâ mâlik olduğundan, "O zât kâfirdir." denilmez. İllâ ki, o sıfat küfürden neş'et ettiği yakînen biline. Zira başka sebepten de neş'et edebilir. Sıfatın delâletinde "şekk" var. Îmânın vücudunda da "yakîn" var. Şekk ise yakînin hükmünü izâle etmez.

Tekfire çabuk cür'et edenler düşünsünler!